İşten ayrılan çalışanların kıdem ve ihbar tazminatı hakları, ücret hesaplamalarına ilişkin ayrıntılarla yeniden gündemde. Tazminat tutarının belirlenmesinde yalnızca çalışanın çıplak maaşı esas alınmıyor; düzenli olarak sağlanan ve para ile ölçülebilen bazı ek menfaatler de hesaplamaya dahil ediliyor.
1475 sayılı Eski İş Kanunu'nun 14'üncü maddesi kapsamında düzenlenen kıdem tazminatında, en az bir yıllık çalışma süresini tamamlayan işçiye her tam yıl için 30 günlük ücret tutarında ödeme yapılıyor. Bir yılı aşan süreler de aynı oran üzerinden hesaplanıyor.
Kıdem tazminatı hangi ücret üzerinden hesaplanıyor?
Kıdem tazminatının belirlenmesinde işçinin yalnızca temel maaşı değil, düzenli olarak aldığı ek ödemelerle birlikte oluşan giydirilmiş brüt ücreti esas alınıyor. İş sözleşmesi veya kanun kapsamında sağlanan ve maddi karşılığı bulunan menfaatler, gerekli koşulları taşıdığında hesaplamaya ekleniyor.
Ücretin parça başı, akort, götürü ya da yüzde usulüyle belirlendiği ve sabit olmadığı durumlarda ise son bir yıl içinde ödenen toplam ücret, aynı dönemde çalışılan gün sayısına bölünerek ortalama günlük ücret bulunuyor.
Yol ve yemek yardımı tazminata dahil ediliyor mu?
Çalışanların kıdem tazminatı hesabında bazı yan haklar da belirleyici oluyor. Düzenli şekilde sağlanan aşağıdaki ödemeler, gerekli şartları karşılamaları halinde giydirilmiş ücrete dahil edilebiliyor:
-
Yol ve ulaşım yardımları
-
Yemek yardımı ve yemek çekleri
-
Yakacak ve giyim yardımları
-
Teşvik primleri ve düzenli ikramiyeler
-
Kira ve barınma desteği
-
Bayram harçlığı
-
İşçi adına ödenen özel sağlık sigortası primleri
İşverenin bir defaya mahsus yaptığı ve süreklilik taşımayan ödemeler ise kural olarak bu hesaplamaya dahil edilmiyor. Bu nedenle bir ödemenin tazminata yansıtılıp yansıtılmayacağı belirlenirken niteliği ve düzenli yapılıp yapılmadığı önem taşıyor.
Yemek, servis ve ikramiye ödemeleri nasıl hesaplanıyor?
İş yerinde sunulan yemeğin ekonomik değeri, yemek için yapılan nakit ödemeler ve yemek kartı yardımları hesaplamada dikkate alınabiliyor. Benzer şekilde, çalışanların ulaşımı için sağlanan servis hizmetinin veya düzenli yol yardımının parasal karşılığı da ücret hesabına eklenebiliyor.
Yıllık ikramiyelerde ise toplam ödeme tutarı 365'e bölünerek günlük karşılık hesaplanıyor. Bulunan tutarın 30 ile çarpılmasıyla aylık giydirilmiş ücrete eklenecek miktar belirleniyor. Çalışan adına ödenen yıllık özel sağlık sigortası primlerinde de aynı yöntem uygulanabiliyor.
2026 kıdem tazminatı tavanı ne kadar?
2026 yılının ikinci yarısı için kıdem tazminatı tavanı 73.729,87 TL olarak belirtiliyor. Bu sınır, çalışanın her tam hizmet yılı için hesaplanabilecek kıdem tazminatının üst tutarını belirliyor.
Bu nedenle işçinin brüt maaşı tavan tutarının üzerinde olsa bile kıdem tazminatı hesabında ilgili dönemde geçerli olan yasal üst sınır uygulanıyor. Giydirilmiş ücretin daha yüksek olması, yıllık kıdem tazminatının bu sınırı aşabileceği anlamına gelmiyor.
Kıdem tazminatına hak kazanma koşulları, çalışma süresi ve iş sözleşmesinin sona erme biçimi de ödeme hakkının belirlenmesinde önem taşıyor.
İhbar tazminatında tavan sınırı var mı?
Kıdem tazminatından farklı olarak ihbar tazminatında belirlenmiş bir üst sınır bulunmuyor. İhbar tazminatının hesaplanmasında da giydirilmiş brüt ücret esas alınıyor ve düzenli ek ödemeler gerekli şartları karşılamaları halinde hesaba katılıyor.
İhbar tazminatının tutarı, işçinin çalışma süresine göre belirlenen bildirim süresi üzerinden hesaplanıyor. İş sözleşmesinin sona erdirilmesinde yasal bildirim süresine uyulmaması halinde, ilgili koşulların oluşmasıyla ihbar tazminatı gündeme gelebiliyor.
Bu nedenle yüksek ücretle çalışan kişiler açısından kıdem ve ihbar tazminatı arasındaki temel fark önem taşıyor: Kıdem tazminatında yasal tavan uygulanırken ihbar tazminatında aynı türden bir üst sınır bulunmuyor.
#KıdemTazminatı #İhbarTazminatı
