Doğadan mantar toplayanlara ölümcül tehlike uyarısı

Yağışlarla birlikte doğada çoğalan yabani mantarlar ciddi zehirlenmelere neden olabiliyor. SUBÜ Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hamza Bozkır, mantarın zehirli olup olmadığını anlamak için kullanılan gümüş kaşık, soğan, tat ve koku testlerinin bilimsel karşılığı olmadığını belirterek vatandaşları uyardı.

Editör 1 Aa 11.11.2026 - 10:19 — — Okunma Süresi: 2 Dk

Sonbahar yağışlarıyla birlikte ormanlık alanlarda ve kırsal bölgelerde yabani mantarların görülme sıklığı arttı. Doğadan mantar toplayarak tüketen vatandaşlara uzmanlardan önemli uyarılar geldi. Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi (SUBÜ) Pamukova Meslek Yüksekokulu Gıda İşleme Bölüm Başkanı Prof. Dr. Hamza Bozkır, yanlış mantar seçiminin ağır zehirlenmelere, organ yetmezliğine ve ölüme kadar varabilen sonuçlar doğurabileceğini söyledi.

Halk arasında mantarın zehirli olup olmadığını anlamak için kullanılan geleneksel yöntemlerin güvenilir olmadığını vurgulayan Bozkır, özellikle gümüş kaşık ve soğan testlerine karşı uyarıda bulundu.

Gümüş kaşık ve soğan testiyle mantarın zehri anlaşılmıyor

Mantarın pişirilirken gümüş kaşığı veya soğanı karartmasının zehirli olduğuna işaret ettiği yönündeki inanışın yanlış olduğunu belirten Prof. Dr. Bozkır, bu değişimin mantarda bulunan bazı enzimlerin oksijenle temas etmesi sonucu ortaya çıkan kimyasal reaksiyonlardan kaynaklandığını ifade etti.

Böceklerin ve salyangozların tükettiği mantarların da insanlar için ölümcül olabileceğine dikkat çeken Bozkır, her canlının metabolizmasının farklı olduğunu hatırlattı.

Uzman isim, hoş kokulu veya lezzetli mantarların da zehirli olabileceğini belirterek tat ve koku yoluyla toksin tespitinin mümkün olmadığını vurguladı.

Ölümcül mantar türlerine karşı uyarı

Türkiye'de mantar zehirlenmelerine bağlı ölümlerin önemli bir bölümünden sorumlu olan türlerin başında Amanita phalloides geliyor. Halk arasında evcikkıran olarak bilinen bu mantar, özellikle meşe ve kestane ormanlarında yetişiyor.

Şapkasının rengi zeytin yeşilinden sarıya kadar değişebilen evcikkıran, yenilebilir mantarlarla karıştırılabiliyor. Bu özelliği nedeniyle doğadan mantar toplayanlar açısından ciddi tehlike oluşturuyor.

Bozkır'ın uyardığı diğer türler ise şöyle:

Amanita muscaria (sinek mantarı): Kırmızı şapkası üzerindeki beyaz beneklerle tanınıyor. Halüsinojenik ve sinir sistemi üzerinde etkili toksik bileşikler içeriyor.
Omphalotus olearius (yalancı kızılağaç mantarı): Genellikle ağaç kökleri ve odun kalıntılarının çevresinde kümeler halinde yetişiyor. Tüketilmesi ciddi sağlık sorunlarına neden olabiliyor.

Mantarın zehirli olup olmadığını uzmanlar belirleyebilir

Yabani mantarların birbirine benzeyen türlerinin yanlış teşhise yol açabildiğini belirten Prof. Dr. Bozkır, doğru sınıflandırmanın uzmanlık gerektirdiğini söyledi.

Mantarların güvenilir şekilde tanımlanabilmesi için spor renkleri, lamel yapıları ve mikroskobik özelliklerinin incelenmesi, gerektiğinde kimyasal testlerin yapılması gerekiyor.

Geçmişte aynı mantarı tüketmiş kişilerin deneyimlerine güvenmenin de tehlikeli olduğunu belirten Bozkır, nesilden nesile aktarılan geleneksel bilgilerin her zaman doğru olmayabileceğini ifade etti.

Ayrıca zehirlenme durumunda tüketilen mantarın türünün bilinmemesi veya numunesinin bulunmaması, hastanelerde doğru tedavinin uygulanmasını geciktirebiliyor.

Uzmandan net uyarı: Yabani mantar tüketmeyin

Prof. Dr. Hamza Bozkır, yabani mantarların oluşturabileceği sağlık risklerine karşı vatandaşların son derece dikkatli olması gerektiğini vurguladı.

Bazı mantar zehirlenmelerinin karaciğer ve böbrek yetmezliğine, organ nakline ve ölüme kadar ilerleyebildiğini belirten Bozkır, doğadan mantar toplamak yerine güvenilir satış noktalarından temin edilen kültür mantarlarının tercih edilmesini önerdi.

Uzmanlara göre mantarın zehirli olup olmadığını anlamak için evde uygulanan hiçbir geleneksel test güvenilir değil. Şüpheli yabani mantarların tüketilmemesi, hayati risklerin önüne geçilmesi açısından büyük önem taşıyor.