Bursa’da Fatih Sultan Mehmet döneminde kurulan Hoca İlyas Ortaokulu, beş asrı aşan geçmişiyle eğitim hayatına devam ediyor. İlk olarak 1468 yılında “Kümbetli Mektep” adıyla kapılarını açan kurum, yüzyıllar boyunca farklı isimlerle hizmet verdi. Tarihi Kapalı Çarşı yakınlarında bulunan okul, bugün ortaokul olarak faaliyetlerini sürdürüyor.
Anadolu Ajansının “Asırlık Mektepler” dosyasında ele alınan tarihi kurum, Osmanlı döneminden günümüze uzanan eğitim mirasının önemli örnekleri arasında yer alıyor.
Fatih Sultan Mehmet Döneminde Kuruldu
Hoca İlyas Ortaokulunun geçmişi, Hocailyaszade Mehmet Çelebi tarafından 1468 yılında kurulan vakfa dayanıyor. Vakıf bünyesinde “Kümbetli Mektep” adıyla eğitim vermeye başlayan yapı, ilk dönemlerinde Osmanlı eğitim sisteminin bir parçası olarak sıbyan mektebi işlevi gördü.
Yüzyıllar boyunca çeşitli değişiklikler geçiren okul binası, 28 Şubat 1855’te Bursa’da meydana gelen depremde kısmen yıkıldı. Yapı, hasarın ardından aslına uygun biçimde yeniden inşa edildi.
1912-1914 yılları arasında gerçekleştirilen restorasyon çalışmalarının ardından kurum, “Müdafaa-i Milliye Hoca İlyaszade Vakıf Mektebi” adını aldı. Bu dönemde okul, Milli Mücadele ruhuyla ilişkilendirilen yapılardan biri haline geldi.
İşgal Yıllarını ve Depremleri Geride Bıraktı
Tarihi okulun geçmişinde Milli Mücadele yıllarının da ayrı bir yeri bulunuyor. Bursa’nın işgali sırasında kısa süreliğine Yunan ordusu tarafından karargâh olarak kullanılan bina, şehrin kurtuluşunun ardından yeniden eğitim amacıyla kullanılmaya başlandı.
Yüzyıllar içinde depremler, savaşlar, restorasyonlar ve idari değişikliklerle karşılaşan kurum, farklı dönemlerde eğitim faaliyetlerini sürdürdü. Okul Müdürü Yalçın Pehlivan, kurumun savaş ve deprem dönemleri dışında kesintisiz eğitim verdiğini belirterek Türkiye’nin en eski okulu olduğunu ifade etti.
Hoca İlyas Okulunun Adı Yıllar İçinde Nasıl Değişti?
Cumhuriyet döneminde de eğitim faaliyetlerine devam eden okul, farklı yıllarda çeşitli isimlerle hizmet verdi.
-
1468: “Kümbetli Mektep” adıyla eğitim hayatına başladı.
-
1912-1914: “Müdafaa-i Milliye Hoca İlyaszade Vakıf Mektebi” adını aldı.
-
Cumhuriyet’in ilanından 1998’e kadar: Hoca İlyas İlkokulu olarak faaliyet gösterdi.
-
1998-2014: Hoca İlyas İlköğretim Okulu adıyla hizmet verdi.
-
2014’ten günümüze: Hoca İlyas Ortaokulu olarak eğitim faaliyetlerini sürdürüyor.
Okul Müdürü Yalçın Pehlivan, kurumun uzun yıllar ağırlıklı olarak ilkokul düzeyinde eğitim verdiğini, daha sonra kademeli olarak bugünkü yapısına dönüştüğünü anlattı.
Osmanlı’dan Günümüze Ulaşan Belgeler Okul Arşivinde Korunuyor
Hoca İlyas Ortaokulu, yalnızca öğrencilerin eğitim gördüğü bir kurum değil, aynı zamanda geçmiş dönemlere ışık tutan tarihî belgelerin muhafaza edildiği bir arşive de sahip.
Okulda saklanan belgeler arasında 1910’lu yıllara ait Osmanlıca kayıt defterleri, harf inkılabının ardından Latin alfabesiyle tutulan resmi kayıtlar, diplomalar, mektuplar ve eğitim faaliyetleri sırasında çekilmiş fotoğraflar bulunuyor.
Bu belgelerin uzmanlar tarafından ayrıntılı biçimde incelenmesiyle Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan dönemin eğitim anlayışı ve sosyoekonomik yapısı hakkında yeni bilgilere ulaşılabileceği değerlendiriliyor.
Pehlivan, okulun tarihinin akademik araştırmalara konu olabileceğini belirterek arşivdeki eserlerin incelenmesiyle kapsamlı bir doktora tezi hazırlanabileceğini dile getirdi.
542 Öğrenci, 42 Öğretmenle Eğitim Devam Ediyor
Geçmişten bugüne eğitim misyonunu koruyan Hoca İlyas Ortaokulunda bugün 542 öğrenci öğrenim görüyor. Kurumda 42 öğretmen görev yapıyor.
Okul Müdürü Yalçın Pehlivan, Fatih Sultan Mehmet döneminden bu yana uzanan eğitim geleneğinin önemine değinerek kurumun tarihî kimliğini koruyarak faaliyetlerine devam ettiğini belirtti.
Bursa’nın merkezinde bulunan Hoca İlyas Ortaokulu, asırlara yayılan geçmişi, arşivinde korunan belgeleri ve günümüzde devam eden eğitim faaliyetleriyle Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan eğitim tarihinin yaşayan örneklerinden biri olmayı sürdürüyor.
#Hoca İlyas Ortaokulu,#Bursa, 558 yıllık okul, #Türkiye’nin en eski okulu, #Bursa
